Che’s dagboeken

Aan het einde van de films uit Soderberghs tweeluik wordt vermeld dat beide films gebaseerd zijn op de dagboeken van Che Guevara . Che: Part One gaat uit van Guevaras memoires aan de Cubaanse guerillastrijd zoals beschreven in Pasajes de la Guerra Revolucionaria en Che: Part Two baseert zich op zijn Boliviaanse dagboek, dat postuum werd gepubliceerd als El diaro del Che en Bolivia. Ook The Motorcycle Diaries -het laatste woord van de titel geeft het al expliciet aan- is gebaseerd op persoonlijke schrijfsels. Naast Guevaras eigen Diarios De Motocicleta zijn ook de dagboekfragmenten van zijn reiskompaan Alberto Granado gebruikt als bron. Het medium film verwijst in elke casus dus naar een ander medium – dat van het dagboek.

Om de films alleen op basis hiervan als vormen van hermediatie te bestempelen is niet correct; ‘McLuhan was not thinking of simple repurposing’ (Bolter & Grusin, 1999: 45). Het begrip impliceert een complexere relatie tussen media dan slechts representatie van de inhoud; hermediatie heeft betrekking op de manieren waarop vormaspecten van het ene medium tot uitdrukking worden gebracht in een ander medium. In de drie films zit de hermediatie hem bijvoorbeeld in het feit dat de gebeurtenissen gestructureerd worden zoals in een dagboek: de scènes worden over het algemeen voorafgegaan door een vermelding van datum en plaats, en de gebeurtenissen zijn bovendien chronologisch geordend. De steeds terugkerende tijdsprongen in Che: Part One vormen hierop een uitzondering, maar doordat de zich in 1964 in New York afspelende scènes in zwart-wit gefilmd zijn, zijn deze duidelijk te onderscheiden van de op het dagboek gebaseerde gebeurtenissen die het hart van de film vormen.

In The Motorcycle Diaries wordt de brontekst bovendien met regelmaat direct aangehaald door een voice-over die letterlijk citeert uit Guevara’s Diarios De Motocicleta: geschreven tekst wordt dus gehermedieerd als gesproken tekst.


De discontinuïteit tussen de twee media is hierbij behoorlijk evident en zou aldus aangemerkt kunnen worden als een voorbeeld van multipliciteit – de meest transparante hermediatie van het dagboek zou immers zijn om het fysieke dagboek letterlijk in beeld te brengen. Toch wringt er, in tegenstelling tot wat kenmerkend is voor de meeste vormen van hypermediatie, voor de kijker niets bij deze vorm van representatie. Dit is te verklaren door het feit dat de voice-over als verschijnsel een zeer veelvoorkomende conventie is in het op zichzelf al zeer hybride medium van de film (Verstraten, 2006: 17).

Naast de verschillen op het gebied van de vorm, is er in de hermediatie van het dagboek in film ook een interessante contradictie tussen de status van beide media als drager van herinneringen. Het dagboek is immers bij uitstek een uiting van ‘personal cultural memory’ (Van Dijck, 2007: 6); een vorm van individuele expressie van de schrijver die zijn meest intieme gedachtes en ervaringen uit het dagelijks leven toevertrouwt aan een boekje. Film daarentegen is per definitie een publiek medium. Er is dus sprake van een zekere wrijving tussen de oorspronkelijke intentie van Guevaras dagboeken enerzijds en het collectieve herrineringsdoel van de films anderzijds.

Toch is het bepaald geen zeldzaamheid dat een object van herinnering zich verplaatst tussen het persoonlijke en het publieke domein; ‘ any diary entry […] even if ordained to end up in a specific format may materialize in an unintended or unforeseen arrangement’ (Van Dijck, 2007, 7). De intentie kan dan wel zijn een herinnering exclusief voor persoonlijk gebruik te bewaren, maar wanneer een persoonlijke herinnering in de loop der tijd door veranderde sociale of historische omstandigheden een grotere significantie krijgt, dan worden de grenzen van wat publiek of privaat is verlegd (Van Dijck, 2007: 13). Hoewel de verslagen die Guevara als jongeling maakte van zijn rondreis door Zuid-Amerika op zichzelf een boeiend proces van sociale bewustwording en coming of age laten zien, zijn ze vooral relevant in het licht van de historische figuur die Che uiteindelijk zou worden.

Ga verder naar: Authentisering

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s