Conclusie

Een medium is een handelende actor die bijdraagt aan het proces waarin een wereldbeeld wordt geconstrueerd (McLuhan 2001). Rodriguez draagt in zijn graphic novel een kritischer mening uit tegenover de VS dan Jacobson&Colon. Jacobson&Colon nemen op hun beurt een kritische houding aan ten opzichte van het gedachtegoed van Che. Zouden de makers moeten kiezen tussen een vergelijking van Che met een superheld als Batman, of juist met een van de bad guys zoals False Face, dan zou Rodriguez vermoedelijk eerder neigen naar het eerste, en Jacobson naar het tweede geval. Uiteindelijk gaat het natuurlijk om een mengvorm. In beide beeldverhalen komt echter naar voren dat de makers zich bewust zijn van het feit dat ze slechts één van de vele versies van het verhaal van Che weergeven, en dat vanuit één enkel perspectief, namelijk het perspectief van henzelf. Door de lezer hiervan bewust te maken en niet de absolute waarheid te claimen, kan de lezer de biografieën relativeren en in zekere zin zijn eigen interpretaties erop loslaten. Hoewel de vorm van het beeldverhaal van Rodriguez op het eerste gezicht minder uitdagend en experimenteel is dan de versie van Jacobson&Colon, blijkt dat beide novels ongeveer even interessant zijn wat betreft hermediaties en hypermediacy. Terwijl Jacobson de meest waarheidsgetrouwe afbeelding lijkt te geven van ‘de werkelijkheid’, heeft deze tegelijkertijd het hoogste Hollywood- en spektakelgehalte. Jacobson beroept zich sterk op de hermediatie van de journalistieke foto en de landkaart, terwijl Rodriguez in zijn beeldverhaal vooral gebruik maakt van filmische elementen.

Doordat de graphic novel tegenwoordig nog een relatief onconventioneel medium is voor een serieuze inhoud, trekken de graphic biographies van Rodriguez en Jacobson&Colon de aandacht. De paradoxale term ‘graphic biography’ roept gemengde verwachtingen op betreffende de dosering van fictie en van waarheid. Beide graphic novels scheppen een groter inzicht in de leefwereld en de idealen van Che Guevara, maar de hoge mate van hypermediacy, de nadrukkelijke aanwezigheid van de vorm, is te overheersend om totaal in het verhaal ‘gezogen’ te worden. Hierdoor is het inlevingsvermogen, bij mij persoonlijk althans, minimaal. De compositie van de beelden op de pagina, die bij Jacobson&Colon een stuk experimenteler is, speelt een actieve rol bij de algemene esthetiek en de dramatisering van het narratief (Couperie 1968: 183). Hoewel het spektakel in beide graphic novels terugkomt, zorgt dit niet voor een herbeleving van het stukje geschiedenis, of een voor een intense zintuiglijke ervaring, omdat het een verzameling statische, schetsmatige frames betreft. Ook de gelijkenis tussen de echte historische persoon (althans, zoals we die van journalistieke foto’s kennen) en het personage in de graphic novel draagt hier niet aan bij, omdat de hypermedialiteit groot is.

De beperkingen van het medium zorgen er naar mijn mening voor dat het complexe verhaal inhoudelijk niet tot zijn recht komt. Jacobson&Colon geven de meest complete schets van de politieke situaties, maar dit zorgt juist voor onoverzichtelijkheid en maakt het beeldverhaal minder toegankelijk. Rodriguez’ versie is wat dat betreft een stuk toegankelijker, en deze versie is een echte aanrader voor een eerste oriëntatie op het levensverhaal van Che Guevara. Maar voor beide graphic novels geldt dat het medium zich niet leent voor het geven van een compleet en begrijpelijk overzicht van de geschiedkundige ontwikkelingen in Latijns-Amerika die zich voordeden rondom het midden van de twintigste eeuw. De illusie van transparantheid wordt zoals gezegd bij lange na niet gehaald. Maar wie zegt dat dit een vereiste is, in plaats van een interessante eigenschap van het medium zelf? Naar mijn mening geeft de hoge mate van hypermedialiteit de graphic novel des te meer reden om het medium als een kunstvorm te beschouwen.

Hoewel het geen culturele conventie is om een waargebeurd stuk bewogen geschiedenis te gieten in een beeldverhaal, kan het echter wél zorgen voor nieuwe inzichten en kan het de geschiedenis toegankelijker maken voor bijvoorbeeld jongere generaties. De beeldverhalen zijn wel degelijk leerzaam, ende vermaeckelijk! Beide graphic biographies geven bovendien een knap gemaakte, artistieke invulling aan het levensverhaal van Che Guevara, en daarmee zijn dit wel degelijk waardevolle aanvullingen op de grote verzameling media met Che als onderwerp. De manier waarop het medium is ingezet, zegt veel over de hedendaagse tijd en is postmodern eclectisch in die zin dat de beeldverhalen voortbouwen op verschillende soorten media zoals film (in Rodriguez) en journalistieke fotografie (in Jacobson&Colon). Deze hermediëring zorgt weer voor interessante en vernieuwende vormen binnen de mediumsoort.

Ga verder naar: DOCUMENTAIRE

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s